حرف دل

علي هژبري باستان شناس با تاييد اين خبر مي گويد: معماري يکي از وجوه فرهنگي بسيار مهم در بروز عقايد و انديشه هاست ، به همين دليل وقتي سبک معماري در جاي تغيير داده مي شود نشانه تغيير باورها و گرايش هاست، اين در حالي است که ما ايرانيان به دليل ايمان و عقيده درازمدتمان به امامان در ساخت مقابر انها از دوره صفوي تا کنون با معماري شيخ بهايي ارادتمان را به آنها ابراز کرده ايم.

 

اين باستان‌شناس مي‌افزايد: متاسفانه اما در دور جديد مرمت و توسعه بخش هايي از حرم مطهر حضرت علي در نجف اشرف معماران فعال در اين پروژه با تغيير و تحولاتي که در معماري حرم داده اند آن را به سبک و سياق معماري عربي نزديک کرده اند. به عنوان مثال يکي از ويژگي هايي که توسط آنها تغيير داده شده طاق هاي حرم است، پيش از اين در حرم حضرت علي (ع) همانند حرم امام رضا (ع) طاقهاي ضربي ايراني وجود داشت اما هم اکنون آنها ره به طاقهاي نعل اسبي عربي تغيير داده اند، اين در حالي است که اين طاق ها بيش از هر چيز نمود و نشانه معماري در کشورهاي عربي سني مذهب است.

 

آنگونه که علي هژبري مي گويد عراقي ها با وجود آنکه شيعه مذهب هستند اما به شکلي خواسته با ناخواسته در حال تغيير سبک و سياق ايراني شيعي معماري حرم مطهر حضرت علي به معماري اهل تسنن هستند، در همين حال نيز متوليان امور در کشور ما نيز با سکوت در برابر اين مسئله زمينه پذيرش آن را فراهم کرده اند.

 

بر اساس اصول معماري عربي اسلامي که در کشورهاي اهل سنت رايج است استفاده از طاق هاي نعل اسبي يکي از ويژگي هاي بارز آنهاست. طاقِ نعل اسبي گونه اي از طاق است که قوسِ آن از نيمدايره فراتر مي رود. به عنوان مثال نمونه طاق هاي عربي در آثار و بناهاي اسلامي به جا مانده از مسلمانان در کشور اسپانيا به وضوح ديده مي شود. البته برخي از معماران بر اين باوردند که اين قوس، اصالتاً از هنر عربي نبوده بلکه در اسپانيا ريشه اي بومي دارد. به همين دليل عده اي آن را منتسب به هنرِ پيش از مسيحيت مي دانند و برخي نيز آن را از طاق هاي سلسله ويزيگوت ها- سلسله اي که پيش از آمدنِ مسلمانان در ايبريا بودند-  مي دانند.

 

هژبري در ادامه مي افزايد: ما بايد به هرگونه تغيير سبک معماري در حرم حضرت علي به عنوان اصلي ترين ميعادگاه و نماد دلباختگي اهل تشيع در کشور عراق حساس باشيم، اين را هم بايد بدانيم که بسياري از تغيير و تحولات و توسعه حرم حضرت علي توسط ايرانيان انجام گرفته است. اما حالا به تغييراتي که در اين معماري آن داده اند مي خواهند آن را از معماري شيعي به معماري اهل تسنن تغيير دهند. معماري با تغيير ظاهر، عملکردهايش را نيز تغيير مي دهد به اعتقاد من اين اقدام فکر شده براي تغيير نسل بعدي است تا شايد تفکرات شيعي را نشانه بگيرند.

 

اين باستان‌شناس در ادامه با اعلام اينکه ممکن است چنين تغيير و تحولاتي در حرم ديگر ائمه در عراق نيز انجام شود مي‌گويد: " بايد در نظر داشت که معماري هر دوره برخواسته از بافت اجتماعي و تفکرات آن جامعه بوده است و حاصل آن نوع بينش در معماري آن نمود پيدا کرده است. در مورد مرقد حضرت علي و امام حسين و حضرت ابالفضل نيز ايرانيان شيعي از دوره صفوي بناهايي را ساختند بر اساس اعتقاداتي که داشتند اما تغييرات کنوني بر خلاف همه رويه اي بوده که پيش از اين در اين بناها وجود داشت. البته اين را هم اضافه کنم که تغيير و تحولات تنها به همين موارد ختم نمي شود چرا که در سالهاي گذشته در برخي از صحن ها در عتبات عاليات، سقاخانه هاي اهدايي از برخي کشورهاي اهل تسنن مانند کشور کويت را با نام ونشان گذاشته اند ولي آنهايي که ايرانيان پيشتر ساخته بودند را تخريب کرده و برچيده اند.